Khi một người bất ngờ ngã gục, bất tỉnh và ngưng thở ở nơi công cộng, mỗi phút trôi qua đều ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội sống. Bên cạnh ép tim ngoài lồng ngực, máy sốc tim tự động AED (Automated External Defibrillator) là thiết bị quan trọng giúp khôi phục nhịp tim trong thời gian vàng cấp cứu.
Cuộc đua với thời gian trong “giờ vàng”
Theo bác sĩ CKII Võ Thúy Vân, Phó Trưởng khoa Hồi sức tích cực – Chống độc, Bệnh viện Nhân dân Gia Định tại các không gian công cộng đông người như lễ hội, sự kiện thể thao hay khu vui chơi, tình huống một người bất ngờ ngất xỉu, ngã gục không phải hiếm gặp. Nguyên nhân có thể đến từ mất nước, hạ đường huyết, ngất thông thường, nhưng cũng có thể là những tình trạng nguy hiểm như rối loạn nhịp tim, nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc ngừng tim đột ngột.
Điều quan trọng đầu tiên là phải đánh giá độ an toàn của hiện trường, nhanh chóng đưa nạn nhân ra khỏi khu vực nguy hiểm nếu cần. Sau đó, người hỗ trợ cần lay nhẹ vai và gọi lớn để kiểm tra phản ứng của nạn nhân. Nếu người bệnh không đáp ứng, bước tiếp theo là kiểm tra hơi thở bằng cách ngửa đầu, nâng cằm, quan sát lồng ngực và bụng có phập phồng hay không.
Nếu nạn nhân không thở hoặc chỉ thở ngáp cá, cần xác định đây là tình huống ngừng tim và kích hoạt cấp cứu ngay lập tức, đồng thời gọi 115 và nhờ người xung quanh mang máy AED đến.
Bác sĩ cũng lưu ý, không nên tự ý cho người bất tỉnh uống nước hoặc thuốc, cũng không trì hoãn việc gọi cấp cứu, bởi những hành động này có thể làm mất thời gian vàng cứu sống bệnh nhân.
Các bước sử dụng máy AED đúng cách
Theo anh Trần Quang Thành, nhân viên tập huấn sơ cấp cứu ngừng tim đột ngột, Công ty Cổ Phần Y Khoa NQ, AED là thiết bị được thiết kế để ngay cả người không chuyên cũng có thể sử dụng, bởi máy sẽ phát ra hướng dẫn bằng giọng nói theo từng bước.
Ngay khi máy được mang đến, người hỗ trợ mở nắp và khởi động máy. Sau đó, lấy bộ miếng dán điện cực đi kèm trong máy và dán lên ngực trần của nạn nhân theo đúng hình minh họa trên miếng dán: một miếng đặt ở phía trên bên phải ngực, miếng còn lại đặt ở bên trái, dưới nách.
Sau khi dán điện cực, máy sẽ tự động phân tích nhịp tim. Ở thời điểm này, tuyệt đối không để bất kỳ ai chạm vào nạn nhân. Nếu máy phát hiện nhịp tim có thể sốc điện, thiết bị sẽ yêu cầu nhấn nút sốc.
Trước khi nhấn nút, người cấp cứu ra hiệu cho tất cả mọi người không chạm vào bệnh nhân”, đồng thời chắc chắn rằng không ai đang tiếp xúc với cơ thể nạn nhân.
Sau cú sốc điện, cần tiến hành ép tim ngoài lồng ngực ngay lập tức với tần số từ 100-120 lần/phút. Máy AED thường phát ra tiếng bíp để hỗ trợ người cấp cứu giữ đúng nhịp độ. Một số thiết bị còn có chức năng phản hồi độ sâu lực ép, thông báo nếu cần ép mạnh hơn hoặc xác nhận thao tác đúng.
Chu kỳ ép tim kéo dài 2 phút, sau đó máy sẽ tự động phân tích nhịp tim lại và tiếp tục hướng dẫn sốc điện nếu cần. Quy trình này được lặp lại cho đến khi nhân viên y tế đến nơi hoặc nạn nhân có dấu hiệu hồi tỉnh.
AED – thiết bị cần phổ biến tại cộng đồng
Các chuyên gia nhấn mạnh, AED là thiết bị có vai trò đặc biệt quan trọng trong cấp cứu ngừng tim ngoài bệnh viện. Việc trang bị máy tại sân vận động, trung tâm thương mại, chung cư, trường học và nơi công cộng đông người sẽ giúp tăng cơ hội sống cho nạn nhân trong những phút đầu tiên.
Trong cấp cứu ngừng tim, mỗi phút chậm trễ đều làm giảm đáng kể khả năng hồi phục. Vì vậy, hiểu đúng cách sử dụng AED không chỉ là kiến thức y tế, mà còn là kỹ năng sống có thể giúp cứu một mạng người ngay trong cộng đồng.
Thảo Hà (Phỏng vấn)