Bộ Y tế đang đẩy mạnh xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia như một “ngôn ngữ hành động chung”, đồng thời gắn chặt với cải cách thủ tục hành chính nhằm nâng cao chất lượng quản lý và hội nhập quốc tế.
Chiều 1/4, tại trụ sở Bộ Y tế, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan chủ trì cuộc họp đánh giá kết quả, đôn đốc tiến độ công tác xây dựng Tiêu chuẩn Quốc gia, Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia lĩnh vực y tế năm 2026.
Thông tin tại cuộc họp, Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Đào tạo Nguyễn Ngô Quang cho biết, thời gian qua Bộ Y tế đã có nhiều đổi mới trong hoàn thiện thể chế, hệ thống văn bản pháp luật áp dụng từ Luật sửa đổi, bổ sung Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa số 78/2025/QH15, Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật sửa đổi số 70/2025/QH15 cùng các văn bản dưới Luật; Các Luật chuyên ngành như Luật Dược số 44/2024/QH15, Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12, Nghị định 98/2021/NĐ-CP…
Các đơn vị Cục, Vụ, Văn phòng Bộ Y tế theo chức năng, nhiệm vụ đã có hướng dẫn tổ chức, cá nhân, địa phương, đơn vị và chủ động tuân thủ theo những điểm mới của Luật để lập danh mục sản phẩm, hàng hóa gắn với yêu cầu quản lý chất lượng, xác định việc xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn cho sản phẩm hàng hóa;
Bộ Y tế cũng đã bổ sung quy định về xây dựng Tiêu chuẩn Quốc gia, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia trong lĩnh vực y tế theo trình tự, thủ tục rút gọn; Phân cấp, phân quyền trong xây dựng, thẩm định tiêu chuẩn, quy chuẩn cũng như đề xuất việc xây dựng tiêu chuẩn cho ngành, địa phương, hoạt động hợp chuẩn, hợp quy.
Đại diện Bộ Y tế khẳng định, hai đạo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa số 78/2025/QH15, Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật sửa đổi số 70/2025/QH15 tạo đột phá thể chế, cải cách sâu thủ tục công bố hợp quy, công nhận kết quả đánh giá sự phù hợp, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ xã hội hóa và hội nhập tiêu chuẩn quốc tế. Từ góc độ nhiệm vụ, từng đơn vị đều đưa ra những kết quả trong thực thi, triển khai, áp dụng Tiêu chuẩn Quốc gia, Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia trong lĩnh vực y tế.
Thông qua đó làm nổi bật tương quan so sánh về thực tiễn xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn trên thế giới và Việt Nam ở các lĩnh vực: Dược, phòng bệnh, khám chữa bệnh, an toàn thực phẩm và thiết bị y tế.
Ở lĩnh vực khám chữa bệnh, TS.BS Hà Anh Đức – Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh cho rằng cần khẩn trương rà soát, bổ sung hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn cho lĩnh vực khám chữa bệnh, đồng thời, đề xuất giải pháp trước mắt áp dụng theo Nghị định 96/2023/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Khám bệnh, chữa bệnh với Bộ tiêu chuẩn chất lượng cơ bản và Bộ tiêu chuẩn chất lượng nâng cao.
Trước mắt có thể áp dụng bộ tiêu chuẩn chất lượng theo quy định hiện hành, về lâu dài cần có sự đầu tư đồng bộ, thống nhất có thể tập trung xây dựng Bộ tiêu chuẩn chất lượng nâng cao, dự kiến gồm 112 tiêu chuẩn trong 8 nhóm thành phần và có khoảng 2.026 tiêu chí, bám sát theo Tiêu chuẩn JCI – Khung chuẩn quốc tế cho bệnh viện.
Trong khi đó, GS.TS Trịnh Thị Diệu Thường, Cục trưởng Cục Quản lý Y Dược cổ truyền cho hay lĩnh vực y dược cổ truyền đã có bước tiến đáng kể khi ban hành Dược điển Việt Nam VI với hơn 1.300 tiêu chuẩn, trong đó có hàng trăm tiêu chuẩn liên quan đến y dược cổ truyền, tạo nền tảng để tiếp tục hoàn thiện trong thời gian tới.
Trong năm 2026 sẽ rà soát, cập nhật thêm một số tiêu chuẩn mới, phối hợp với các chuyên gia xây dựng tiêu chuẩn quốc gia về thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu, nguyên liệu làm thuốc, tiêu chuẩn chất lượng cơ bản, tiêu chuẩn chất lượng nâng cao trong lĩnh vực y dược cổ truyền.
Trong báo cáo, thảo luận, các đại biểu đều chung nhận định các tiêu chuẩn kỹ thuật do Bộ Y tế xây dựng đều hài hòa quốc tế, tuy nhiên tỉ lệ tiêu chuẩn xây dựng so với quốc tế còn thấp, trong khi đó tốc độ gia tăng, tiến triển của quốc tế ngày càng tăng, do đó dẫn đến tình trạng khoảng cách chênh lệch số lượng tiêu chuẩn ngày càng gia tăng. Rất cần sự đổi mới, sáng tạo và giải pháp cụ thể nâng cao chất lượng Tiêu chuẩn Quốc gia, Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia trong lĩnh vực y tế.
Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm chặt chẽ quy trình xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn; đồng thời tăng cường tham vấn ý kiến chuyên gia, hiệp hội.
Theo Thứ trưởng, hệ thống tiêu chuẩn không chỉ phải phù hợp thực tiễn triển khai trong ngành y tế mà còn cần hài hòa với quy chuẩn giữa các bộ, ngành và quốc tế.
Phát biểu kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh: Việc xây dựng và công bố hệ thống Tiêu chuẩn Quốc gia, Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia đối với sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ y tế là nhiệm vụ cấp thiết, nhằm đảm bảo chất lượng, an toàn và hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành Y tế và hội nhập quốc tế.
Để đưa những tiêu chuẩn, quy chuẩn trở thành ngôn ngữ hành động chung, thống nhất trong công tác quản lý nhà nước của toàn ngành, Bộ trưởng yêu cầu các Cục, Vụ, Văn phòng Bộ Y tế có sự chủ động hơn, tập trung rà soát, hoàn thiện để đồng bộ hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn quốc gia trong từng lĩnh vực; Kiểm đếm kết quả, có thống kê, lập báo cáo, lưu hồ sơ để làm căn cứ tiếp tục giám sát, kiểm tra, đôn đốc sau này.
Đồng thời, nhận định những nhóm nhiệm vụ cần tiến hành trong năm 2026 và các năm tiếp theo, xây dựng khung kế hoạch theo lộ trình, nguồn lực chuyển Cục Khoa học, Công nghệ và Đào tạo tổng hợp, công tác thẩm định, xúc tiến xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn đúng với quy định của văn bản pháp luật hiện hành.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan cũng yêu cầu việc xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn phải gắn với cải cách thủ tục hành chính, loại bỏ các rào cản không cần thiết, tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân trong quá trình thực hiện.
Cùng với đó, cần đẩy mạnh truyền thông chính sách, giúp các đơn vị, doanh nghiệp và người dân kịp thời nắm bắt, thực hiện đúng các quy định về tiêu chuẩn, quy chuẩn trong lĩnh vực y tế.