Bước vào mùa mưa, kiến ba khoang bắt đầu sinh sôi mạnh, đặc biệt ở những khu vực có khí hậu ẩm ướt như ruộng lúa, vườn cây, bãi rác hay công trình xây dựng. Chúng thường theo ánh đèn bay vào nhà, bám vào quần áo, khăn mặt, giường chiếu, gây ra những thương tổn trên da nếu người dân vô tình tiếp xúc với độc tố.
Đặc điểm và độc tính của kiến ba khoang
Kiến ba khoang có thân hình nhỏ, thon dài như hạt thóc, khoang đen xen đỏ, đuôi nhọn, sáu chân và có cánh nhưng hiếm khi bay, chủ yếu bò rất nhanh. Trong cơ thể kiến chứa độc tố Pederin, chất có độc tính mạnh gấp 12 đến 15 lần nọc rắn hổ. Tuy nhiên, do lượng tiếp xúc ít và chỉ ảnh hưởng ngoài da nên không gây tử vong, nhưng vẫn đủ tạo ra các tổn thương nghiêm trọng.
Dấu hiệu viêm da khi bị cắn
Người bị kiến ba khoang đốt thường cảm thấy rát bỏng tại chỗ. Vùng da tổn thương xuất hiện ban đỏ, thành vệt theo chiều quệt tay, trên có mụn nước hoặc mụn mủ nhỏ. Biểu hiện này dễ bị nhầm với bệnh zona, vốn xảy ra ở người từng mắc thủy đậu với đặc trưng đau nhức dọc dây thần kinh.
Điều đáng lưu ý, thương tổn có thể lan rộng nếu người bệnh gãi, chà xát, đặc biệt ở vùng nếp gấp da. Một số trường hợp có thể kèm sốt nhẹ và nổi hạch lân cận.
Diễn tiến tổn thương và cách xử trí
Sau 6 đến 8 giờ bị cắn, da bắt đầu nổi ban đỏ, đến 12 đến 24 giờ sau xuất hiện mụn nước điển hình. Sau 3 ngày, vết thương bớt rát, bong vảy và khoảng 5 đến 7 ngày sau để lại vết thâm lâu mờ.
Bác sĩ khuyến cáo không tự ý dùng thuốc bôi chứa corticoid hoặc các loại thuốc giải độc tố khi chưa có chỉ định. Với trường hợp nhẹ, chỉ cần rửa sạch, sát trùng, tổn thương sẽ tự giới hạn. Nhưng nếu thương tổn lan rộng, phỏng rộp, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được điều trị đúng cách.
Biện pháp phòng tránh
Để giảm nguy cơ bị kiến ba khoang đốt, người dân cần hạn chế mở cửa khi bật đèn, nhất là ở khu vực gần đồng ruộng hoặc nhiều cây cối. Khi làm việc dưới ánh sáng, tránh đứng lâu dưới bóng đèn – nơi kiến thường tập trung.
Tuyệt đối không dùng tay trần bắt, miết hay giết kiến. Nếu lỡ tiếp xúc, cần rửa ngay bằng xà phòng để loại bỏ độc tố. Quần áo, khăn mặt nên giũ kỹ trước khi mặc hoặc sử dụng. Khi thấy da bắt đầu rát, có thể rửa vùng đó bằng nước muối loãng hoặc xà phòng để giảm nguy cơ tổn thương nặng.
Thảo Hà (Tổng hợp)