Nước chè tươi là thức uống quen thuộc, được nhiều người yêu thích nhờ hương vị đặc trưng và những lợi ích đối với sức khỏe. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách sử dụng đúng để tránh gây hại cho cơ thể.
Lá chè xanh chứa nhiều hợp chất có lợi như polyphenol, catechin và EGCG, những chất chống ô-xy hóa mạnh có khả năng trung hòa gốc tự do, giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương. Nhiều nghiên cứu cho thấy, việc uống chè xanh thường xuyên có thể giúp giảm viêm, hỗ trợ kiểm soát đường huyết và góp phần phòng ngừa một số bệnh mạn tính. Một số thí nghiệm cho thấy, các hợp chất trong chè có tác dụng giảm viêm khớp, giúp những người mắc bệnh viêm khớp dạng thấp cải thiện triệu chứng. Bên cạnh đó, chè xanh cũng giúp tăng độ nhạy insulin, ổn định lượng đường trong máu, có lợi cho người mắc tiểu đường type 2. Ngoài ra, hàm lượng chất chống ô-xy hóa dồi dào trong lá chè còn được cho là có thể giúp ngăn ngừa sự hình thành của các tế bào ung thư.
Dù mang lại nhiều lợi ích, song việc uống nước chè để qua đêm lại tiềm ẩn không ít nguy cơ đối với sức khỏe. Khi để quá 8 tiếng, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, các thành phần trong nước chè bị biến đổi, lượng tannin và cafein tăng lên, đồng thời vi khuẩn dễ sinh sôi. Uống nước chè để qua đêm có thể gây rối loạn tiêu hóa, đau bụng, hoặc thậm chí ngộ độc nhẹ nếu nước chè bị nhiễm khuẩn. Do đó, người tiêu dùng được khuyến cáo không nên dùng lại nước chè đã để qua đêm mà nên pha lượng vừa đủ, dùng trong ngày để đảm bảo an toàn.
Khi uống chè tươi, cũng cần chú ý một số điểm quan trọng để tránh tác dụng ngược. Nước chè quá đặc không tốt cho sức khỏe, bởi hàm lượng cafein cao có thể khiến tim đập nhanh, gây mất ngủ, làm tăng triglycerid trong máu và dẫn đến xơ vữa động mạch. Một số axit trong chè đặc còn làm giảm hấp thu sắt, lâu dài có thể gây thiếu máu. Ngoài ra, chè đặc cũng không có lợi cho người bị bệnh dạ dày vì dễ kích thích niêm mạc và gây khó tiêu.
Một sai lầm khác là uống nước chè ngay sau khi dùng rượu, bia. Khi đó, tim và hệ thần kinh đang bị kích thích, nếu nạp thêm cafein từ chè sẽ khiến cơ thể mệt mỏi, tăng gánh nặng cho thận và làm chậm quá trình đào thải độc tố của rượu. Với người bị táo bón, việc uống quá nhiều nước chè cũng nên hạn chế vì các axit và tanin trong chè có thể làm giảm nhu động ruột, khiến tình trạng táo bón trầm trọng hơn.
Để thưởng thức chè đúng cách, nên dùng nước sôi ở nhiệt độ khoảng 70 – 80°C để hãm, không đậy nắp quá kín nhằm giữ hương thơm tự nhiên và hạn chế phá hủy dưỡng chất. Mỗi ấm chè chỉ nên hãm từ ba đến bốn lần, vì từ lần thứ tư trở đi, hàm lượng dưỡng chất giảm mạnh trong khi các chất có hại lại tăng lên. Kinh nghiệm dân gian cũng có câu: “Nước đầu đắng, nước thứ hai bổ, nước thứ ba thuần, nước thứ tư hết vị”, cho thấy chè ngon nhất vẫn là ở những lần đầu hãm.
Thảo Nguyên (Tổng hợp)