Chiến dịch đưa khoảng 150 hành khách và thủy thủ đoàn trên tàu du lịch MV Hondius hồi hương đang bước vào giai đoạn cuối, sau khi con tàu trở thành tâm điểm chú ý toàn cầu vì ổ dịch hantavirus khiến ba người thiệt mạng và nhiều người khác mắc bệnh.
Những người sơ tán đã bắt đầu rời quần đảo Canary của Tây Ban Nha trên các chuyến bay quân sự và chính phủ để trở về nước. Trong bối cảnh lo ngại về nguy cơ lây lan dịch bệnh, nhiều quốc gia đang triển khai các biện pháp cách ly và giám sát y tế với mức độ khác nhau.
Quy trình sơ tán nghiêm ngặt
Theo các nhân chứng, hành khách trên MV Hondius mặc đồ bảo hộ y tế màu xanh cùng mặt nạ phòng độc khi rời tàu xuống các xuồng nhỏ để vào bờ tại Tenerife. Sau khi cập cảng công nghiệp, họ tiếp tục được đưa lên các xe buýt quân đội Tây Ban Nha để di chuyển tới sân bay, với các biện pháp ngăn cách đặc biệt giữa tài xế và hành khách.
Trước khi lên các chuyến bay hồi hương, toàn bộ người sơ tán phải thay bộ đồ bảo hộ mới và được nhân viên y tế phun khử khuẩn ngay trên đường băng.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị những người liên quan nên cách ly 42 ngày và được “theo dõi chủ động”, bao gồm kiểm tra hàng ngày các triệu chứng như sốt. Tuy nhiên, WHO nhấn mạnh đây chỉ là khuyến nghị chứ không mang tính bắt buộc.
Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết tổ chức này không “ép buộc” các quốc gia thực hiện hướng dẫn. Dù vậy, một số chuyên gia y tế lo ngại nhiều người khó có thể tuân thủ nghiêm ngặt việc tự cách ly kéo dài tới sáu tuần.
Mỗi nước một phương án cách ly
Các quốc gia đang áp dụng những biện pháp quản lý khác nhau đối với công dân trở về từ MV Hondius.
Tại Anh, Cơ quan Y tế Quốc gia (NHS) cho biết những người hồi hương sẽ được kiểm tra y tế tại bệnh viện Arrowe Park gần Liverpool. Nhóm này sẽ lưu lại ít nhất 72 giờ trước khi cơ quan chức năng đánh giá phương án cách ly tiếp theo.
Australia lựa chọn phương án thận trọng hơn khi đưa hành khách bằng xe cứu thương tới cơ sở y tế chuyên điều trị các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở phía tây Sydney. Bệnh viện này từng được thiết kế để xử lý các bệnh có nguy cơ cao như Ebola, với hệ thống khép kín gồm thang máy riêng nối từ bãi đáp trực thăng và khu xe cứu thương, cùng hệ thống xử lý nước thải độc lập.
Pháp cho biết toàn bộ công dân được sơ tán, trong đó có một người đã xuất hiện triệu chứng, “được đưa ngay vào khu cách ly nghiêm ngặt cho đến khi có thông báo mới”. Thủ tướng Pháp cũng tuyên bố sẽ ban hành sắc lệnh nhằm cho phép áp dụng các biện pháp cách ly cần thiết để bảo vệ cộng đồng.
Một số nước triển khai quy định còn nghiêm ngặt hơn. Bộ Y tế Hy Lạp thông báo một nam hành khách sẽ phải cách ly bắt buộc 45 ngày tại bệnh viện ở Athens, trong phòng áp suất âm được chuẩn bị đặc biệt tại bệnh viện đại học Attikon.
Tây Ban Nha cũng xác nhận 14 công dân nước này sẽ được cách ly tại các giường bệnh an toàn sinh học ở bệnh viện quân sự Gómez Ulla tại Madrid.
Tại Mỹ, quyền Giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Jay Bhattacharya cho biết 17 công dân Mỹ cùng một công dân Anh đang sinh sống tại Mỹ sẽ được đưa tới Đại học Nebraska để đánh giá nguy cơ lây lan virus. Sau thời gian theo dõi tại cơ sở cách ly, họ có thể lựa chọn ở lại Nebraska hoặc trở về nhà, nơi tình trạng sức khỏe sẽ tiếp tục được giám sát bởi cơ quan y tế bang và địa phương.
Bộ Y tế Mỹ xác nhận một người sơ tán có triệu chứng nhẹ, trong khi một trường hợp khác cho kết quả PCR dương tính nhẹ với chủng Andes của virus.
Tình hình càng phức tạp khi một số công dân Mỹ đã trở về nước trước đó sau khi rời tàu tại đảo Saint Helena ở Nam Đại Tây Dương hôm 24/4. Ít nhất bốn bang gồm Arizona, Virginia, California và Georgia hiện đang theo dõi nhóm này.
Diễn biến xảy ra trong bối cảnh Mỹ chính thức rút khỏi WHO hồi tháng 1. Một số chuyên gia lo ngại quyết định này có thể ảnh hưởng tới khả năng tiếp cận của Washington với các cơ sở dữ liệu toàn cầu về virus và dịch bệnh.
Con tàu sẽ được khử khuẩn, kiểm soát loài gặm nhấm
WHO cho biết MV Hondius cần được kiểm tra sự hiện diện của loài gặm nhấm – nguồn mang mầm bệnh chính của hantavirus – đồng thời tiến hành khử khuẩn toàn bộ tàu và triển khai các biện pháp kiểm soát chuột phù hợp.
Những nhân viên tham gia xử lý tàu được yêu cầu sử dụng đầy đủ thiết bị bảo hộ cá nhân, bao gồm kính bảo vệ mắt, mặt nạ phòng độc, áo choàng và găng tay.
Trong khi đó, Chính phủ Philippines xác nhận 38 thủy thủ người Philippines làm việc trên tàu sẽ cách ly tại Rotterdam trước khi hồi hương. Ấn Độ cũng cho biết hai công dân nước này làm việc trong thủy thủ đoàn đã được đưa tới Hà Lan để cách ly, song hiện đều “khỏe mạnh và không có triệu chứng”.
WHO: Nguy cơ với cộng đồng toàn cầu vẫn thấp
Cho đến nay, ba hành khách gồm một cặp vợ chồng người Hà Lan và một phụ nữ Đức đã tử vong vì bệnh. Một số trường hợp khác cũng được xác nhận mắc hantavirus.
Dù vậy, WHO và nhiều cơ quan y tế vẫn khẳng định nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng toàn cầu hiện ở mức thấp.
“Tình huống hiện tại không phải một đại dịch Covid khác. Nguy cơ đối với sức khoẻ cộng đồng là thấp. Người dân không nên hoảng sợ”, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nhấn mạnh.