Tại phiên thảo luận chiều 20/11 về Luật Giáo dục đại học (sửa đổi), nhiều đại biểu đề nghị luật định và công nhận chính thức đào tạo bác sĩ chuyên khoa 1, chuyên khoa 2 và nội trú. Các ý kiến khẳng định: đào tạo nhân lực y tế phải gắn chặt bệnh viện, không thể tách rời thực hành; đồng thời việc quản lý chuyên môn đặc thù cần giao Bộ Y tế để bảo đảm chất lượng nguồn nhân lực.
Không thể đào tạo ra một bác sĩ nếu tách họ khỏi bệnh viện
Phát biểu tại nghị trường, đại biểu Nguyễn Tri Thức – Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “đào tạo khối ngành sức khỏe mang tính đặc thù cao, dựa chủ yếu trên thực hành lâm sàng và tiếp xúc trực tiếp với người bệnh. Do đó, theo ông, không thể đào tạo ra một bác sĩ nếu tách họ khỏi bệnh viện hoặc chỉ dựa vào sách vở, lý thuyết”.
Đại biểu phân tích, đội ngũ bác sĩ nội trú, chuyên khoa 1 và chuyên khoa 2 chính là “tinh hoa của tinh hoa” trong hệ thống nhân lực y tế. Họ là lực lượng nòng cốt đảm bảo chất lượng chuyên môn ở các bệnh viện tuyến trên, nên quá trình đào tạo phải diễn ra trong môi trường thực hành liên tục, có cường độ cao. “Sinh viên y khoa phải xem bệnh nhân là ‘người thầy lớn nhất’. Học nhiều lý thuyết mà ít thực hành thì khó có thể vững tay nghề; ngược lại, những người được rèn luyện thường xuyên tại bệnh viện sẽ tiến bộ nhanh và trưởng thành chuyên môn rất rõ rệt”, ông Thức nêu.
Từ thực tiễn đó, đại biểu đề nghị sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 6 dự thảo Luật Giáo dục đại học để xác định rõ Bộ Y tế là cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm trước Chính phủ về quản lý nhà nước đối với đào tạo chuyên sâu sau đại học trong lĩnh vực khoa học sức khỏe. Việc giao Bộ Y tế chủ trì là cần thiết nhằm bảo đảm tính thống nhất, chuẩn mực chuyên ngành và phù hợp đặc thù đào tạo y khoa, vốn đòi hỏi điều kiện thực hành, cơ sở lâm sàng và quy chuẩn nghề nghiệp rất chặt chẽ.
Đại biểu nhấn mạnh, chỉ khi hệ thống đào tạo y khoa được tổ chức đúng bản chất thực hành, gắn liền bệnh viện và đặt dưới quản lý chuyên môn của ngành y tế, chất lượng nhân lực mới được bảo đảm, góp phần trực tiếp vào an toàn người bệnh và sự phát triển bền vững của ngành.
Lo ngại chất lượng đào tạo y khoa tư nhân: cần giao Bộ Y tế quản lý từ gốc
Cho ý kiến về vấn đề chất lượng đào tạo y khoa – đặc biệt tại các cơ sở ngoài công lập – tiếp tục được nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ lo ngại. Đại biểu Nguyễn Tri Thức – Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh chỉ rõ bất cập lớn trong cơ chế quản lý hiện hành: Bộ Giáo dục và Đào tạo là cơ quan quyết định việc cấp phép mở trường, mở mã ngành y, trong khi Bộ Y tế chỉ tham gia ở mức “góp ý nhu cầu”, không có thẩm quyền kiểm soát toàn bộ quá trình đào tạo. Điều này dẫn tới tình trạng phân mảnh trong quản lý và khó bảo đảm chất lượng thực hành, nhất là tại các trường y tư nhân không sở hữu hoặc không liên kết với hệ thống bệnh viện đủ điều kiện đào tạo lâm sàng.
Theo đại biểu, môi trường lâm sàng là yếu tố quyết định chất lượng tay nghề, do đó việc các cơ sở đào tạo thiếu bệnh viện thực hành đạt chuẩn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn người bệnh khi sinh viên ra trường. Vì vậy, ông đề nghị cần chuyển toàn bộ nội dung giáo dục sức khỏe về cho Bộ Y tế quản lý, nhằm thống nhất đầu mối, tránh chồng chéo trách nhiệm và bảo đảm chất lượng đào tạo từ gốc.
Đại biểu Nguyễn Thị Sửu – Đoàn ĐBQH TP. Thừa Thiên – Huế đồng tình, đồng thời dẫn kinh nghiệm quốc tế cho thấy các nước có nền y học phát triển như châu Âu, Bắc Mỹ hay Hàn Quốc đều tổ chức đào tạo y khoa, đặc biệt là đào tạo nội trú, trực tiếp tại bệnh viện, với hệ thống giám sát, đánh giá và thực hành liên tục, nghiêm ngặt. Bà kiến nghị Chính phủ sớm ban hành quy định cụ thể về cơ chế đào tạo chuyên khoa đặc thù theo thông lệ quốc tế, coi đây là yêu cầu cấp thiết để nâng cao chất lượng nhân lực y tế trong bối cảnh mới.
Đề nghị luật hóa và công nhận văn bằng chuyên khoa, nội trú
Đại biểu Huỳnh Thị Phúc – Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh đề nghị Quốc hội sớm luật hóa và công nhận chính thức các văn bằng bác sĩ chuyên khoa 1, chuyên khoa 2 và bác sĩ nội trú, nhằm khắc phục khoảng trống pháp lý kéo dài nhiều năm trong hệ thống đào tạo y khoa. Theo đại biểu, đây là yêu cầu cấp thiết để bảo đảm tính thống nhất, chuẩn hóa và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế.
Bà nêu rõ, các văn bằng chuyên khoa và nội trú cần được công nhận là văn bằng sau đại học, gắn liền với chuẩn năng lực nghề nghiệp và yêu cầu hành nghề khám chữa bệnh. Đồng thời, đối với đào tạo bác sĩ nội trú, cần quy định cụ thể việc đào tạo tập trung tại bệnh viện, có giảng viên hướng dẫn, giám sát lâm sàng và đánh giá định kỳ; kèm theo đó là chính sách miễn học phí, trả lương, bảo hiểm và ưu tiên tuyển dụng nhằm thu hút và nuôi dưỡng đội ngũ bác sĩ chất lượng cao.
Đại biểu cũng đề nghị giao Bộ Y tế chủ trì thẩm định và phê duyệt chương trình đào tạo khối ngành sức khỏe, với sự phối hợp của Bộ Giáo dục và Đào tạo, bảo đảm hệ thống đào tạo đồng bộ, chuẩn mực và phù hợp đặc thù ngành y.
Bộ Giáo dục và Đào tạo: “Không can thiệp vào đào tạo chuyên khoa y tế
Giải trình trước Quốc hội về những ý kiến liên quan đến phạm vi quản lý đào tạo y khoa, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn khẳng định dự thảo Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) không can thiệp vào các chương trình đào tạo chuyên sâu thuộc lĩnh vực khoa học sức khỏe. Theo Bộ trưởng, từ trước đến nay, toàn bộ các chương trình đào tạo bác sĩ nội trú, chuyên khoa 1 và chuyên khoa 2 thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Y tế, bao gồm nội dung chuyên môn, chuẩn năng lực nghề nghiệp, điều kiện lâm sàng và quy trình đánh giá.
Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ thực hiện chức năng quản lý nhà nước chung về giáo dục, ban hành các quy định mang tính nguyên tắc, còn hoạt động đào tạo chuyên môn đặc thù – vốn đòi hỏi yêu cầu cao về lâm sàng và thực hành – vẫn do Bộ Y tế chịu trách nhiệm toàn diện. Bộ trưởng nhấn mạnh điều này đã được thể hiện rõ trong dự thảo luật, qua đó khẳng định sự phân định rạch ròi giữa quản lý giáo dục và quản lý chuyên môn trong lĩnh vực sức khỏe, tránh hiểu lầm rằng Bộ GD&ĐT “ôm” hay điều chỉnh đào tạo chuyên khoa y tế.
Đồng thuận cao: Đào tạo y khoa phải trong bệnh viện, gắn với thực hành
Từ các ý kiến đại biểu và phần giải trình của Bộ trưởng, Quốc hội ghi nhận sự đồng thuận rất cao về nguyên tắc cốt lõi trong đào tạo y khoa: quá trình đào tạo phải được tổ chức trực tiếp tại bệnh viện, gắn với thực hành lâm sàng và môi trường điều trị thực tế. Đây được xem là yếu tố quyết định năng lực nghề nghiệp của đội ngũ bác sĩ tương lai và là điều kiện tiên quyết để bảo đảm an toàn người bệnh.
Bên cạnh đó, việc luật hóa và công nhận chính thức các chương trình đào tạo bác sĩ chuyên khoa và bác sĩ nội trú được đánh giá là bước đi chiến lược nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho hệ thống đào tạo nhân lực y tế. Những quy định này không chỉ chuẩn hóa mô hình đào tạo đặc thù mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của ngành y trong giai đoạn mới.
Nhiều ý kiến cho rằng, trong bối cảnh hệ thống y tế đang chuyển đổi mạnh mẽ, việc bảo đảm chất lượng đào tạo từ gốc – thông qua thực hành lâm sàng, chuẩn hóa chương trình và quản lý thống nhất – sẽ là cơ sở quan trọng để nâng cao năng lực khám chữa bệnh và phục vụ tốt hơn sức khỏe Nhân dân.
Trần Tiến