Người bệnh mạch vành, đặc biệt là sau khi đặt stent, cần tuân thủ nghiêm ngặt việc dùng thuốc kháng kết tập tiểu cầu theo đúng chỉ định. Tự ý ngưng thuốc có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông gây tắc stent, dẫn đến nhồi máu cơ tim tái phát.
Mảng xơ vữa có thể gây tắc mạch đột ngột
Theo TS.BS Châu Đỗ Trường Sơn, Phó trưởng khoa Tim mạch can thiệp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, động mạch vành là hệ thống mạch máu có nhiệm vụ cung cấp máu và oxy để nuôi dưỡng cơ tim. Bệnh mạch vành xảy ra khi các mảng xơ vữa, hình thành chủ yếu từ cholesterol, canxi và các chất lắng đọng, tích tụ trong lòng mạch, khiến dòng máu nuôi tim bị cản trở.
Dấu hiệu điển hình của bệnh là cơn đau thắt ngực, cảm giác đè nặng hoặc bóp nghẹt sau xương ức. Cơn đau có thể lan lên cổ, cằm, vai hoặc cánh tay trái; thường xuất hiện khi gắng sức, xúc động và giảm dần khi nghỉ ngơi. Người bệnh cũng có thể bị khó thở, mệt mỏi bất thường, vã mồ hôi hoặc choáng váng.
Nguy hiểm nhất là khi mảng xơ vữa nứt vỡ đột ngột, kích hoạt quá trình hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn cấp tính động mạch vành và dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp. Đây là tình trạng cấp cứu có thể đe dọa tính mạng trong thời gian rất ngắn.
Bệnh mạch vành là bệnh mạn tính, tiến triển theo thời gian và chưa thể chữa khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, người bệnh có thể kiểm soát tốt bệnh nhờ thay đổi lối sống, dùng thuốc và can thiệp tái tưới máu cơ tim (như đặt stent hoặc phẫu thuật bắc cầu) khi có chỉ định. Dù đã can thiệp thành công, người bệnh vẫn cần duy trì điều trị nội khoa đều đặn theo hướng dẫn của bác sĩ.
Không tự ý ngưng thuốc kháng kết tập tiểu cầu
Trong điều trị bệnh mạch vành, thuốc kháng kết tập tiểu cầu đóng vai trò then chốt trong việc phòng ngừa hình thành cục máu đông. Tiểu cầu vốn là thành phần của máu tham gia vào quá trình đông máu. Khi mảng xơ vữa bị nứt vỡ hoặc sau khi đặt stent, các tiểu cầu rất dễ kết dính lại với nhau, tạo thành huyết khối gây bít tắc lòng mạch.
Theo bác sĩ Sơn, liệu pháp kháng kết tập tiểu cầu kép (DAPT, phối hợp giữa aspirin với một thuốc ức chế P2Y12 như clopidogrel, prasugrel hoặc ticagrelor, là nền tảng điều trị sau hội chứng vành cấp hoặc đặt stent, giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ hình thành huyết khối.
Thời gian phối hợp hai loại thuốc này thường kéo dài từ 6 đến 12 tháng hoặc lâu hơn nữa tùy thuộc vào nguy cơ chảy máu và nguy cơ tạo huyết khối của từng người. Sau giai đoạn này, bệnh nhân sẽ tiếp tục duy trì suốt đời một thuốc kháng kết tập tiểu cầu để phòng ngừa biến cố tái phát theo chỉ định.
“Ngưng thuốc quá sớm, đặc biệt là trong những tháng đầu sau khi đặt stent, khiến nguy cơ tắc stent cấp do huyết khối và tái phát nhồi máu cơ tim tăng lên rất cao”, bác sĩ Sơn cảnh báo.
Vì vậy, người bệnh cần uống thuốc đúng giờ, đủ liều và đủ thời gian quy định, tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc ngay cả khi cảm thấy sức khỏe đã ổn định. Mọi quyết định thay đổi thuốc hay điều chỉnh phác đồ đều phải do bác sĩ trực tiếp hướng dẫn.
Nhận biết dấu hiệu chảy máu khi dùng thuốc
Tác dụng phụ đáng lưu ý nhất của thuốc kháng kết tập tiểu cầu là chảy máu. Người bệnh có thể xuất hiện các vết bầm tím dưới da, chảy máu chân răng hoặc chảy máu cam thoáng qua. Những biểu hiện này cần được báo ngay cho bác sĩ, thay vì tự ý bỏ thuốc.
Trường hợp nôn ra máu, đi ngoài phân đen, tiểu ra máu hoặc có các vết bầm tím lan rộng không rõ nguyên nhân, bệnh nhân cần đến ngay cơ sở y tế để kiểm tra. Ngoài ra, một số người còn có thể bị kích ứng dạ dày, cần được bác sĩ đánh giá để có giải pháp xử trí phù hợp.
Bên cạnh việc theo dõi tác dụng phụ, người bệnh nên dùng hộp chia thuốc theo ngày, đặt báo thức hoặc nhờ người thân hỗ trợ nhắc lịch uống thuốc. Việc đơn giản hóa phác đồ điều trị khi điều kiện cho phép cũng giúp hạn chế việc quên liều.
Bác sĩ nhấn mạnh, việc không tuân thủ điều trị có thể làm tăng nguy cơ tái nhập viện, suy tim tiến triển, tắc stent và nhiều biến cố tim mạch nguy hiểm khác. Do đó, kiểm soát bệnh không chỉ dừng lại ở thủ thuật đặt stent hay giảm bớt triệu chứng, mà đòi hỏi người bệnh phải duy trì dùng thuốc lâu dài, kết hợp ăn uống lành mạnh, vận động hợp lý, bỏ thuốc lá và kiểm soát tốt căng thẳng.
Thảo Hà (Phỏng vấn)