Việc thiếu hụt vitamin và khoáng chất thiết yếu có thể khiến cơ thể mất cân bằng, làm suy giảm sức khỏe và ảnh hưởng tới nhiều chức năng quan trọng. Tuy nhiên, phần lớn mọi người khó nhận biết cơ thể đang thiếu chất gì nếu không chú ý tới các dấu hiệu hoặc thói quen ăn uống hàng ngày.
Một trong những nguyên nhân thường gặp khiến nhiều người dù ăn nhiều nhưng vẫn thiếu chất là chế độ dinh dưỡng mất cân đối. Việc tiêu thụ quá nhiều thức ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn giàu năng lượng nhưng ít chất xơ khiến cơ thể không được cung cấp đủ vitamin và khoáng chất. Thói quen ăn thiên lệch, thiếu rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt hoặc chất béo lành mạnh cũng là yếu tố góp phần gây thiếu hụt vi chất.
Chế độ ăn uống lý tưởng cần đảm bảo sự đa dạng, đủ bốn nhóm chất gồm carbohydrate, protein, chất béo lành mạnh cùng vitamin và khoáng chất. Khi cơ thể không nhận đủ các dưỡng chất này, những biểu hiện bất thường sẽ dần xuất hiện. Các triệu chứng thiếu chất khá đa dạng như mệt mỏi kéo dài, suy nhược, giảm sức đề kháng, rối loạn tiêu hóa, da khô, móng dễ gãy, tóc xơ rối, giảm khả năng tập trung hoặc chậm hồi phục khi bị thương. Mỗi loại vi chất bị thiếu sẽ có những dấu hiệu đặc trưng khác nhau.
Việc quan sát và ghi lại các triệu chứng đang gặp phải có thể giúp bạn nhận biết sớm tình trạng thiếu chất để điều chỉnh chế độ ăn hoặc tìm tư vấn phù hợp. Dưới đây là những dấu hiệu thường gặp khi cơ thể thiếu một số vitamin và khoáng chất quan trọng:
Thiếu canxi
Canxi tham gia vào hoạt động của xương, cơ và hệ thần kinh. Khi thiếu canxi, cơ thể có thể xuất hiện cảm giác tê bì, ngứa ran ở ngón tay, nhịp tim bất thường hoặc chuột rút. Thiếu canxi kéo dài kèm thiếu vitamin D có thể dẫn đến loãng xương.
Thiếu vitamin D
Triệu chứng thiếu vitamin D thường khó nhận biết, dễ nhầm với mệt mỏi thông thường. Một số biểu hiện bao gồm đau xương, thay đổi tâm trạng, yếu cơ hoặc đau nhức kéo dài.
Thiếu kali
Kali đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của tim, cơ bắp và hệ thần kinh. Người thiếu kali có thể bị yếu cơ, chuột rút, táo bón, tê bì tay chân hoặc đánh trống ngực. Tình trạng thiếu kali ngắn hạn có thể do tiêu chảy, nôn mửa, đổ nhiều mồ hôi hoặc sử dụng thuốc lợi tiểu.
Thiếu vitamin B12
Vitamin B12 ảnh hưởng tới quá trình tạo máu và hoạt động của hệ thần kinh. Hội chứng thiếu B12 thường gây tê ở tay chân, khó giữ thăng bằng, mệt mỏi, viêm lưỡi, giảm trí nhớ hoặc thiếu máu. Người ăn chay, thuần chay có nguy cơ thiếu B12 cao hơn.
Thiếu vitamin B1
Cơ thể thiếu vitamin B1 có thể gặp tình trạng ăn không tiêu, tiêu chảy, tuần hoàn kém hoặc cảm giác lo lắng kéo dài.
Thiếu vitamin nhóm B (B6, B9, B12)
Khi thiếu nhóm vitamin này, các đầu dây thần kinh dưới da có thể bị ảnh hưởng, gây cảm giác nóng rát, ngứa, tê bì ở tay chân. Thiếu vitamin B2 còn gây loét miệng, lở môi, rụng tóc hoặc mệt mỏi.
Thiếu sắt
Sắt tham gia quá trình tạo hồng cầu, vận chuyển ô-xy. Người thiếu sắt thường bị mệt mỏi, chóng mặt, tay chân lạnh, móng giòn, da nhợt nhạt, đánh trống ngực hoặc đau lưỡi. Phụ nữ trong kỳ kinh nguyệt, phụ nữ mang thai và trẻ em đang lớn là nhóm có nguy cơ thiếu sắt cao.
Thiếu magiê
Magiê hỗ trợ sức khỏe xương và quá trình chuyển hóa năng lượng. Thiếu magiê có thể gây chán ăn, buồn nôn, mệt mỏi, tê bì tay chân, chuột rút hoặc nhịp tim không đều.
Thiếu vitamin A
Vitamin A cần cho sức khỏe da, mắt và hệ miễn dịch. Khi thiếu, cơ thể dễ nổi mụn trứng cá, tóc khô, mệt mỏi, mất ngủ, giảm thị lực về đêm hoặc dễ viêm nhiễm.
Thiếu vitamin D ở trẻ nhỏ
Trẻ thiếu vitamin D có thể ra mồ hôi trộm nhiều, rụng tóc vành khăn, chậm liền thóp hoặc còi xương. Người lớn thiếu vitamin D lâu dài cũng dễ loãng xương hoặc hỏng men răng.
Thảo Nguyên (Tổng hợp)